نشست اسلامآباد تحت الشعاع توقیف کشتی | ترامپ: توافق نشود نیروگاهها و پلها را میزنم | تهران: شاید اصلاً برای مذاکره نیاییم
رویداد۲۴| تنش میان ایران و آمریکا در آستانه دور دوم مذاکرات صلح، وارد مرحلهای خطرناک شده است؛ توقیف یک کشتی ایرانی در تنگه هرمز توسط نیروهای آمریکایی، معادلات دیپلماتیک را بههم ریخته و احتمال برگزاری مذاکرات در اسلامآباد را در هالهای از ابهام قرار داده است. تهران صراحتاً اعلام کرده که هنوز تصمیمی برای حضور در این دور از گفتوگوها نگرفته و واشنگتن را به «عدم جدیت در مسیر دیپلماسی» متهم میکند.
این بحران پس از آن شدت گرفت که آمریکا روز یکشنبه یک کشتی باری ایران را در چارچوب محاصره دریایی خود در تنگه هرمز هدف قرار داد و توقیف کرد؛ اقدامی که تنها دو روز پیش از پایان آتشبس رخ داد و عملاً فضای مذاکره را به میدان تقابل تبدیل کرد. ویدئوهای منتشرشده از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا نشان میدهد نیروهای تفنگدار دریایی با عملیات هلیبرن وارد کشتی شدهاند؛ کشتیای که به گفته واشنگتن، به هشدارها توجه نکرده و تحت تحریم بوده است.
دونالد ترامپ با لحن همیشگی خود تهدید کرده که در صورت شکست مذاکرات، «تمام نیروگاهها و پلهای ایران» هدف حمله قرار خواهند گرفت؛ همین ادبیات باعث شده تهران بیش از پیش نسبت به نیت واقعی واشنگتن بدبین شود.
در این میان، واکنش ایران نیز تند بوده است. سپاه پاسداران هشدار داده که توقیف این کشتی بیپاسخ نخواهد ماند؛ پیامی که نشان میدهد تنش نظامی همچنان در سطح بالایی قرار دارد و هر لحظه امکان تشدید درگیری و شکست کامل آتش بس در واپسین ساعات مهلت دو هفتهای آن وجود دارد.
بازارهای جهانی هم بلافاصله به این تنش واکنش نشان دادند. قیمت نفت با جهشی بیش از ۵ درصدی به مرز ۹۶ دلار رسید؛ نشانهای واضح از نگرانی بازار نسبت به اختلال در تنگه هرمز، گلوگاه حیاتی انرژی جهان.
در سوی دیگر، چین نیز وارد میدان شده و با ابراز نگرانی از اقدام آمریکا، خواستار بازگشت طرفین به میز مذاکره شده است. پکن که وابستگی بالایی به نفت ایران دارد، نگران تشدید بیثباتی در منطقه است.
در داخل ایران نیز آمار شهدای جنگ به بیش از ۳۳۷۵ نفر رسیده که صدها کودک در میان آنها هستند.
همزمان با این تحولات، آتشبس شکننده در لبنان نیز در وضعیت ناپایداری قرار دارد و درگیریهای پراکنده میان اسرائیل و حزبالله ادامه یافته است؛ مساله ای که از نظر ایران، شرط آتش بس تلقی می شود.
مذاکره یا عدم مذاکره؟
با وجود تردیدها درباره حضور ایران، مقدمات میزبانی از تیمهای مذاکرهکننده ایران و آمریکا روز دوشنبه در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، در حال انجام است.
رسانه های آمریکایی گویند یک هواپیمای نظامی C-17 نیروی هوایی آمریکا در حال فرود در پایگاه نورخان در راولپندی پاکستان مشاهده شده است.
ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد تیم مذاکرهکننده آمریکا بهزودی راهی اسلامآباد میشود و به ایران هشدار داد که از مذاکرات عقبنشینی نکند.
او گفت: «ما یک توافق بسیار عادلانه و منطقی پیشنهاد دادهایم و امیدوارم آن را بپذیرند؛ چون اگر نپذیرند، ایالات متحده تمام نیروگاهها و پلهای ایران را نابود خواهد کرد. دیگر خبری از مهربانی نیست!»
از روز گذشته روایت های ضد و نقیض درباره احتمال حضور یا عدم حضور جی دی ونس در اسلام آباد زیاد بوده اما آخرین تحول حاکی از برنامه سفر او به پاکستان برای مذاکره با ایران است.
دور نخست مذاکرات صلح که بیش از یک هفته پیش با هدایت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا برگزار شد، به شکست انجامید. ونس ایران را به عدم پذیرش شروط واشنگتن درباره برنامه غنیسازی هستهای متهم کرد.
همزمان، نظرسنجی جدید NBC نشان میدهد محبوبیت ترامپ به پایینترین سطح خود رسیده و ۶۳ درصد از پاسخدهندگان عملکرد او را رد کردهاند. دو سوم شرکتکنندگان نیز از نحوه مدیریت جنگ ایران و تورم توسط ترامپ ناراضی بودهاند.
در میان این تحولات، آتشبس اعلامشده میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل قرار است روز چهارشنبه به پایان برسد.
پرسش اصلی این است: آیا مذاکرات اسلامآباد میتواند از زیر سایه تهدید و بیاعتمادی خارج شود یا توقیف کشتی ایرانی در هرمز، عملاً آخرین ضربه به شانس دیپلماسی خواهد بود؟
